Trening umiejętności społecznych: gdy wiedza o emocjach nie wystarcza

Najczęstsze pytania

Czym jest trening umiejętności społecznych (TUS)?
Trening umiejętności społecznych (TUS) to forma pracy z dziećmi i młodzieżą, która rozwija kompetencje potrzebne do budowania relacji, komunikacji i radzenia sobie w sytuacjach społecznych. W treningu umiejętności społecznych kluczowe jest ćwiczenie zachowań w warunkach zbliżonych do codziennych doświadczeń, a nie wyłącznie przekazywanie wiedzy o emocjach i zasadach kontaktu z innymi.

Czym się różni inteligencja emocjonalna od kompetencji społecznych?
Inteligencja emocjonalna dotyczy rozpoznawania, rozumienia i regulowania emocji, a kompetencje społeczne to nabywane umiejętności pozwalające wykorzystać wiedzę o kontaktach z innymi w konkretnych sytuacjach. W modelu zdolnościowym Mayera i Saloveya inteligencja emocjonalna obejmuje m.in. rozpoznawanie i wyrażanie emocji. Kompetencje społeczne rozwijają się między innymi dzięki doświadczeniu społecznemu i treningowi.

Czy wysoka inteligencja emocjonalna przekłada się na kompetencje społeczne?
Wysoka inteligencja emocjonalna nie przekłada się automatycznie na wysokie kompetencje społeczne. Inteligencja emocjonalna może wspierać funkcjonowanie społeczne, ale nie jest z nim tożsama. Jakościowe badanie młodzieży uczestniczącej w TUS, omówione w artykule, pokazało rozbieżność między poziomem inteligencji emocjonalnej a poziomem kompetencji społecznych, choć ze względu na niewielką grupę wyniki nie podlegają generalizacji.

Jak regulacja emocji wpływa na umiejętności społeczne młodzieży?
Regulacja emocji decyduje o tym, czy młody człowiek może skorzystać ze znanej strategii w trudnej sytuacji społecznej. Sama świadomość emocji nie oznacza jeszcze możliwości swobodnego kierowania zachowaniem pod wpływem emocji. Silne pobudzenie utrudnia koncentrację, dostęp do informacji i elastyczne podejmowanie decyzji, dlatego nastolatek może znać strategię i nie wykorzystać jej w chwili największego napięcia.

Co jest najtrudniejsze dla nastolatka w asertywności?
Dla nastolatka najtrudniejszą częścią asertywnego zachowania bywa reakcja drugiej osoby – niezadowolenie, nacisk albo obrażenie się po odmowie. Młody człowiek może wiedzieć, że ma prawo odmówić, wyrazić zdanie i postawić granicę, a mimo to wycofać się pod wpływem reakcji rówieśnika. Artykuł wyjaśnia, dlaczego trening asertywności powinien obejmować także sytuację po postawieniu granicy.

Jak przenieść umiejętności z TUS do codziennego życia?
Przeniesienie umiejętności z TUS do codziennego życia wymaga zaplanowanej generalizacji, ponieważ zachowanie opanowane na zajęciach nie pojawia się automatycznie w szkole, na uczelni czy w grupie rówieśniczej. Na zajęciach TUS uczestnik zna grupę i prowadzącego oraz wie, że ćwiczy, a codzienne sytuacje nie dają takiego zabezpieczenia. Artykuł pokazuje, jak zbudować pomost między salą treningową a codziennością uczestnika.

Dlaczego bezpieczna grupa jest ważna w treningu umiejętności społecznych?
Bezpieczna grupa jest warunkiem skutecznego treningu umiejętności społecznych, ponieważ pozwala uczestnikom podejmować ryzyko związane z uczeniem się nowych zachowań. W grupie TUS uczestnik może obserwować innych, słuchać różnych interpretacji tej samej sytuacji, otrzymywać informację zwrotną i sprawdzać nowe zachowania. Kompetencje społeczne rozwijają się przez doświadczenie społeczne, a nie wyłącznie przez rozmowę o nich.

Korzyści

• Zrozumiesz lukę między „wiem” a „potrafię”. Na podstawie badania młodzieży uczestniczącej w TUS dowiesz się, dlaczego dobre rozumienie emocji nie przekłada się automatycznie na kompetencje społeczne w kontaktach z rówieśnikami.
• Zobaczysz, co dzieje się pod wpływem emocji. Dowiesz się, dlaczego nastolatek, który w spokojnych warunkach radzi sobie z ćwiczeniem, w realnej sytuacji traci dostęp do znanej strategii, i jak bezpiecznie wprowadzać emocje do treningu umiejętności społecznych.
• Przygotujesz nastolatka na reakcję drugiej strony. Zobaczysz, dlaczego w treningu asertywności z młodzieżą najtrudniejsze bywa nie samo „nie”, ale niezadowolenie rówieśnika po postawieniu granicy – i co z tego wynika dla ćwiczeń w grupie.
• Nauczysz odróżniać fakty od interpretacji. Dowiesz się, jak w grupie TUS pracować z niejednoznacznymi sygnałami – brakiem odpowiedzi na wiadomość, krótkim „okej” czy śmiechem rówieśników – z których młody człowiek szybko wyciąga wnioski o intencjach innych.
• Przeniesiesz efekty TUS poza salę. Otrzymasz osiem zasad prowadzenia treningu umiejętności społecznych wynikających z badania i dowiesz się, jak pomóc uczestnikom korzystać z nowych umiejętności w szkole, na uczelni i w grupie rówieśniczej.